Rouwverlof: waar heeft u recht op als werknemer?

Wie een partner, kind of ouder verliest, staat er vaak niet bij stil dat "vrij nemen om te rouwen" juridisch helemaal niet vanzelfsprekend is. Nederland kent verlofregelingen voor geboorte, zorg en ouderschap, maar een wettelijk rouwverlof bestaat nog niet. In dit artikel leest u wat er wél geregeld is, waar u op kunt terugvallen en wat er mogelijk gaat veranderen.

Is rouwverlof wettelijk geregeld?

Nee. In de Nederlandse wet is rouwverlof op dit moment niet als apart verlofrecht vastgelegd. Dat betekent niet dat u nergens recht op heeft: de Wet arbeid en zorg (WAZO) regelt calamiteitenverlof, en veel cao's kennen daarnaast een vorm van bijzonder verlof bij overlijden. Maar een vast aantal wettelijke rouwdagen, zoals het geboorteverlof dat wel kent, is er (nog) niet.

Calamiteitenverlof: uw wettelijke basis

Op de dag van het overlijden zelf en voor dringende zaken direct daarna kunt u calamiteitenverlof (ook wel kort verzuimverlof) opnemen. Dit verlof is bedoeld voor onvoorziene situaties waarin u onmiddellijk vrij moet nemen; het overlijden van een naaste valt daar nadrukkelijk onder.

De belangrijkste kenmerken:

• Uw werkgever betaalt uw loon volledig door.
• Het verlof duurt "een korte, naar billijkheid te berekenen tijd": zo lang als nodig is om de eerste zaken te regelen, meestal enkele uren tot enkele dagen.
• U meldt het verlof zo snel mogelijk bij uw werkgever; die mag een redelijk verzoek niet weigeren.

Calamiteitenverlof dekt bijvoorbeeld de dag van het overlijden, het informeren van familie, het eerste gesprek met een uitvaartondernemer en de aangifte bij de gemeente.

Bijzonder verlof via uw cao

Voor de dagen ná de eerste schok, dus de periode tot en met de uitvaart, bent u aangewezen op uw cao of arbeidscontract. Veel cao's kennen "bijzonder verlof" of "buitengewoon verlof" bij overlijden. Een veelvoorkomende indeling:

Let op: dit zijn gangbare voorbeelden, geen wettelijke rechten. Sommige cao's zijn ruimer (er zijn cao's met tien dagen betaald rouwverlof voor de eerste graad), andere regelen niets. Staat er niets in uw cao of contract? Dan bent u aangewezen op overleg met uw werkgever.

Het wetsvoorstel rouwverlof

Er ligt een initiatiefwetsvoorstel bij de Tweede Kamer: de Wet invoering rouwverlof. Dit voorstel geeft werknemers met minderjarige kinderen recht op ten minste vijf werkdagen betaald rouwverlof na het overlijden van hun partner of een minderjarig kind. Het verlof zou flexibel opneembaar worden, vanaf de dag van de uitvaart tot een jaar na het overlijden.

Het voorstel is nog in behandeling en dus nog geen geldend recht. Tot die tijd blijft de combinatie van calamiteitenverlof en cao-afspraken het kader.

Wat als u meer tijd nodig heeft?

Rouw houdt niet op na de uitvaart. Als werken nog niet lukt, zijn er verschillende routes:

• Vakantiedagen of onbetaald verlof: in overleg met uw werkgever.
• Ziekmelding: rouw is geen ziekte, maar rouw kan wel tot (psychische) klachten leiden waardoor u zich terecht ziek meldt. De bedrijfsarts kijkt dan met u mee.
• Afspraken op maat: veel werkgevers staan open voor tijdelijk minder uren of aangepaste taken. Bespreek wat u aankunt.

Praktische tips

• Check uw cao en personeelshandboek op "bijzonder verlof" of "buitengewoon verlof" voordat u afspraken maakt.
• Meld het overlijden zo snel mogelijk bij uw leidinggevende en geef aan welke dagen u nodig heeft voor de praktische zaken rond de uitvaart.
• Maak afspraken over de dag van de uitvaart zelf schriftelijk (een korte e-mail volstaat).
• Verlies van een dierbare brengt ook kosten met zich mee; lees wat een uitvaart kost in ons kostenoverzicht.

Veelgestelde vragen over rouwverlof

Hoeveel dagen rouwverlof krijg ik bij het overlijden van mijn vader of moeder?

Dat hangt af van uw cao. Gebruikelijk is 4 dagen bijzonder verlof (van overlijden tot en met de uitvaart) bij een eerstegraads familielid, maar er is geen wettelijk minimum. Voor de eerste dringende zaken geldt altijd het wettelijke calamiteitenverlof.

Wordt rouwverlof doorbetaald?

Calamiteitenverlof is altijd volledig doorbetaald. Bijzonder verlof via de cao is doorgaans ook betaald; onbetaald verlof en vakantiedagen zijn een aanvulling als u meer tijd nodig heeft.

Mag mijn werkgever rouwverlof weigeren?

Een redelijk beroep op calamiteitenverlof mag uw werkgever niet weigeren. Voor extra dagen buiten de wet en de cao om beslist de werkgever, al zijn de meeste werkgevers hierin coulant.

Geldt rouwverlof ook voor zzp'ers?

Nee. Verlofregelingen gelden voor werknemers. Als zzp'er bepaalt u zelf uw tijd, maar zonder doorbetaling; een arbeidsongeschiktheidsverzekering dekt rouw doorgaans niet.

Bronnen

• Rijksoverheid: verlofregelingen (calamiteitenverlof, Wet arbeid en zorg)
• Tweede Kamer: wetsvoorstel 36589, Wet invoering rouwverlof
• Raad van State: advies over het initiatiefwetsvoorstel rouwverlof