Uitvaart regelen. Stap voor stap

1. Direct na het overlijden (eerste uren)

De huisarts bellen

Het eerste wat je doet is een arts bellen. Die moet officieel vaststellen dat iemand is overleden en wat de oorzaak is. Bij overlijden thuis bel je de huisarts of, buiten kantooruren, de huisartsenpost. In een ziekenhuis of verpleeghuis doet de behandelend arts dit.

De arts geeft je daarna twee formulieren: de A-verklaring (de officiële doodverklaring) en de B-verklaring (voor de gemeente). Zonder deze papieren kun je niets verder regelen, dus bewaar ze goed.

Een uitvaartondernemer bellen

Je hoeft dit niet allemaal zelf te doen. Een uitvaartondernemer is er om jou door dit proces te leiden, dag en nacht, ook in het weekend. Zij halen de overledene op, regelen de aangifte bij de gemeente en denken met je mee over alles wat nog komt.

Weet je niet welk bedrijf je moet bellen? Op Uitvaartvinden.nl vind je uitvaartondernemers bij jou in de buurt, met beoordelingen en informatie over wat ze bieden.

Familie en naasten informeren

Bel de mensen die het meest nabij waren. Stuur nog geen berichten via social media, dat kan altijd later nog. Geef familie en goede vrienden eerst de kans om het persoonlijk te horen.

Wensen van de overledene opzoeken

Had de overledene een testament, een uitvaartverzekering of schriftelijk vastgelegde wensen? Zoek dit zo snel mogelijk op. Volgens de Wet op de lijkbezorging moet je de wensen van de overledene zo goed mogelijk volgen. Weet je niet of er een verzekering is? Bel de grote verzekeraars, zij kunnen dit voor je opzoeken.

2. Binnen 3 werkdagen

Aangifte van overlijden

Na een overlijden moet er binnen zes werkdagen aangifte worden gedaan bij de burgerlijke stand van de gemeente waar de persoon is overleden. In de praktijk regelt de uitvaartondernemer dit bijna altijd voor je. Na de aangifte krijg je een akte van overlijden, een officieel document dat je later nodig hebt voor de bank, verzekeraar en notaris. Vraag gelijk meerdere uittreksels op; je hebt er meer nodig dan je denkt.

Begraven of cremeren?

Dit is misschien wel de belangrijkste keuze. Waar vroeger de meeste Nederlanders zich lieten begraven, geeft meer dan 65% nu aan voor cremeren te kiezen. Had de overledene geen voorkeur uitgesproken? Dan neem jij die beslissing, samen met andere nabestaanden.

Bij begraven geef je nabestaanden een vaste plek om naartoe te gaan. Er zijn in Nederland zo'n 4.000 begraafplaatsen, waaronder ook circa veertig natuurbegraafplaatsen waar de natuur haar gang gaat. Bij cremeren zijn er later meer keuzes: de as kan worden verstrooid, bewaard in een urn, begraven, of zelfs verwerkt in een sieraad of tatoeage.

Er is ook nog een derde optie: het lichaam doneren aan de wetenschap. Dat moet de overledene zelf bij leven hebben aangevraagd.

Datum en locatie bepalen

De uitvaart mag niet eerder dan 36 uur na het overlijden plaatsvinden, maar ook niet later dan zes werkdagen na het overlijden. Weekenden en feestdagen tellen niet mee. Kies een locatie die bij de overledene past: een kerk, de aula van een crematorium of begraafplaats, of een heel andere plek die betekenis had.

Rouwkaarten en overlijdensbericht

Stel een adressenlijst op van mensen die een kaart moeten ontvangen. Een overlijdensbericht in de krant is minder gebruikelijk dan vroeger, maar voor oudere generaties kan het nog betekenisvol zijn. Berichten via social media kunnen ook, maar denk goed na over het moment en de toon.

3. Voorbereiding van de uitvaart

Dit is het deel waar je, ondanks alles, ook echt iets moois kunt maken.

De persoon centraal. Wat maakte deze persoon bijzonder? Een uitvaart hoeft geen standaardceremonie te zijn. Muziek die echt bij hem of haar paste, een verhaal van een goede vriend, een foto-opstelling, zijn favoriete bloemen, kleine details maken een groot verschil.

Praktische keuzes:

• Kist of urn: er zijn grote prijsverschillen, van sober en duurzaam tot rijk versierd
• Bloemen bestellen bij een rouwbloemist
• Koffietafel of maaltijd na afloop regelen
• Eventueel een livestream instellen voor mensen die niet aanwezig kunnen zijn, steeds vaker gebruikt, ook voor mensen die ver weg wonen
• Opbaring: wil je als nabestaande nog afscheid kunnen nemen voordat de kist gesloten wordt? Dat kan thuis of in een uitvaartcentrum. Veel mensen vinden dit waardevol, ook al is het soms spannend van tevoren

Sprekers en muziek. Wil iemand iets zeggen? Zorg dan voor een korte briefing over de volgorde en tijdsduur. Niets is vervelender dan een ceremonie die uitloopt omdat niemand de regie heeft.

4. Na de uitvaart

De uitvaart is voorbij, maar er moet nog van alles worden geregeld. Neem hier de tijd voor, dit hoeft niet allemaal op de dag zelf.

Administratief:

• Bankrekeningen blokkeren en de bank informeren
• Abonnementen en lidmaatschappen opzeggen (tijdschriften, sportclub, streamingdiensten)
• Social media-accounts sluiten of memorialiseren (Facebook biedt dit aan)
• Werkgever of uitkeringsinstantie informeren
• Uitkering van de uitvaartverzekering aanvragen

Juridisch en financieel:

• Notaris inschakelen voor de nalatenschap en het testament
• Erfbelasting: dit moet worden aangegeven als er voldoende vermogen is
• Huurcontract of hypotheek, afhankelijk van de situatie moeten hier stappen in worden ondernomen

Bij crematie: kies de asbestemming. De as mag worden verstrooid (op een aangewezen plek of op zee), bewaard, begraven of verwerkt. De uitvaartondernemer kan je hierin adviseren.

Bij begraving: de grafsteen wordt meestal pas weken of maanden later geplaatst. Kies een steenhouwer en geef de opdracht op tijd.

Wat doet een uitvaartondernemer precies?

Veel mensen weten niet precies wat ze kunnen verwachten. Een goede uitvaartondernemer neemt een groot deel van het werk over, zodat jij je kunt richten op het afscheid:

• Ophalen en vervoer van de overledene, ook 's nachts
• Verzorging en afleggen van de overledene
• Aangifte van overlijden bij de gemeente regelen
• Begeleiding bij alle keuzes: van kist tot locatie tot muziek
• Coördinatie op de dag zelf, zodat jij niet hoeft te organiseren maar gewoon aanwezig kunt zijn
• Nazorg: veel uitvaartondernemers bieden ook hulp na de uitvaart, bij praktische zaken of rouwverwerking

Een tip om mee te beginnen

Als er nu iemand in je omgeving ernstig ziek is, of als je zelf wilt nadenken over je eigen uitvaart: schrijf je wensen op. Begraven of cremeren? Welke muziek? Waar? Het kost een uur, maar het geeft je naasten later onbetaalbaar veel rust.